Neolitik Dönem

Bursa’daki İlk Yerleşim Alanları: Ilıpınar ve Barçın

Günümüzden 12.000 yıl öncesine dayanan Neolitik Çağ’da uygarlığın ilk temelleri atıldı. Bu çağın çeşitli evrelerine ait Bursa yöresindeki izlerine ise Ilıpınar, Barçın ve Aktopraklık höyüklerinde rastlandı.

1987 yılında Orhangazi yakınlarında bulunan Ilıpınar Höyüğü’nde başlatılan kazılarda bu yerleşimin MÖ. 5.700’lere ait olduğu ve burada yaşayan insanların su kaynaklarının yakınında, çamurla sıvanmış ya da dal örgü duvarlarla inşa edilmiş evlerde oturdukları anlaşıldı. İçlerinde kiler ile ocak bulunan bu iki katlı evler, birbirine bitişik şekilde sıralanmıştı. MÖ. 6.500’lere tarihlenen Barçın ve Aktopraklık höyüklerinin de benzer yerleşim planlarına sahip olduğu görüldü.

MEDENİYETE DOĞRU

İlk Köy: Aktopraklık Höyüğü

Akçalar mevkiinde bulunan Aktopraklık Höyüğü’nde yapılan kazılarda günümüzden 8.500 yıl öncesine dayanan Bursa’daki ilk köy toplumunun izlerine ulaşıldı.

Neolitik Dönem’e ait Aktopraklık köyünün yapıları; yaklaşık 3m. çapında, tabanları çukurlaştırılmış, yuvarlak planlı mekanlardan oluşuyordu. Ahşap dikmelerin aralarını dallarla örerek inşa ettikleri duvarlar her iki yönden kerpiç çamuru ile sıvanıyordu. Yapıların etrafındaki avlulular günlük işler için kullanılıyordu. Ölülerini ise cenin pozisyonunda ve pişmiş toprak kaplarla birlikte yapı tabanlarının altına gömüyorlardı.

Başlangıçta avcı-toplayıcı geleneği sürdüren topluluk, bölgedeki yabani hayvanları avlayarak besleniyordu. Uluabat Gölü çevresini yaşam alanı seçen Aktopraklıklılar, zamanla balıkçılık yapmayı ve hayvanları evcilleştirmeyi öğrendi. Ardından ise Anadolu’dan gelenlerin yardımı ile tarımsal faaliyetlere başladı; yetiştirdikleri tahıl ürünlerini, küçük öğütme taşları ile ezip ufalayarak tüketiyorlardı. Ayrıca evlerinin içinde ve dışında fırınları bulunuyordu. Kazılar sırasında elde edilen kap-kacaklar, beslenme alışkanlıklarına sulu aşın da eklendiğini göstermekteydi.

MÖ. 6.000-5.500 yılları arasına tarihlenen ikinci aşamadaysa, ilk yerleşim yerinde görülen dal örgü yapıların yerini daha kalıcı kerpiç konutlar aldı. Bu dönemde kerpiç tuğladan bitişik düzende inşa edilen evlerin etrafı, derin bir hendek ile çevriliydi. Çapı 130m’yi bulan bu hendek, yerleşimi sınırlandırmasının yanı sıra ölülerin gömüldüğü kutsal bir alan olarak kullanılmaktaydı. Aktopraklık yerleşim tarihinin bu ikinci aşamasında aynı alanda, üst üste dört köy inşa edilmişti.

Neolitik Dönem