I. Dünya Savaşı ile Artan Göç Dalgası

Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na (1914) katılması ile Balkan Göçü yepyeni bir boyut kazandı. Sırp birlikleri, Kosova Vilâyeti’nin Yanova Bölgesi’ndeki Müslümanları zorla Arnavutluk içlerine sürdüler. Yaklaşık 60.000 sığınmacı bu şekilde Debre/Dibra, Kirçova ve Göriçe’den geldi. Savaş sonunda İşkodra’da 9.000 ve Elbasan’da 40.000 civarında Müslüman dağlarda perişan bir şekilde yaşam mücadelesi verirken, Kosova’dan 20.000, Piriştine civarından 5.000, Arnavutluk’tan da 100.000 kişi Anadolu topraklarına göç etmek durumunda kaldı.

Bulgar işgaline uğrayan Batı Trakya’dan ve Sırp, Bulgar-Yunan işgaline uğrayan Makedonya’dan Osmanlı topraklarına sığınan yaklaşık 400.000 göçmenin 20.853’ü Hüdavendigar Vilayeti’ni yeni yurtları kabul etti. Ancak, Bursa’ya gelen göçmenler bu sayıyla sınırlı değildi, Balkan Savaşları’ndan sonra Bursa’ya gelen göçmen sayısı 80.000’i aşmıştı.

93 ve Balkan Harpleri’nin Ardından Bursa sancağı’na yerleştirilen göçmenler (Kaynak: Justin McCarthy)

Bursa Merkez      55.956
Mudanya 7.014
Mihaliç (Karacabey) 7.295
Pazarköy (Orhangazi) 5.500
Kirmastı (M.Kemalpaşa) 5.500
TOPLAM 81.265

 

Salim Kaplan, D. 1964, İnegöl

Balkan Göçmeni

Babamın ailesi Kosova’nın Yanova köyünden göç etmiş. Osmanlı çekildikten sonra topraklarında Müslümanların kalmasını istemeyen Bulgar hükümeti; onların ellerinde maddi manevi ne varsa almak istemiş.  Yani onların göç etme sebepleri geleneklerini, göreneklerini ve inançlarını kaybetme korkusu olmuş.

Dedemlerin göç yolculuğu 1913’te başlamış. Yaşamak istedikleri yeri seçmek gibi bir hakları yokmuş. Dedem ile babaannem Kosova’dan Türkiye sınırına kadar at arabasıyla gelmişler. Oradan da İstanbul’a geçmişler. Büyük amcam, Konya valisinin kâtibi olduğu için yolculuklarını kara trenle yapabilmişler. Konya’da bir süre kalmışlar, ancak burada yaşayamayacaklarını anlayıp, yaya olarak İnegöl’e doğru 3-4 ay sürecek bir yola çıkmışlar. Her ikisinde de ne anlaşacak dil, ne de geçinecek para varmış. İnegöl’e vardıklarında mola verdikleri hanın sahibi, paralarının olmadığını anlayınca onlara samanlıkta, atlarının yanında bir yer gösterebilmiş. Sonrasında İnegöl’ün ilk doktoru Kosova göçmeni Halil Bey’in tarlalarında büyük bir özveriyle çalışarak, İnegöl’ü yeni yurtları belleyip buraya ocaklarını kurmuşlar.

 

I. Dünya Savaşı ve Göç

I. Dünya Savaşı ve Göç

1912’de Üsküp

1911’inde Travnik